Geschiedenis van onze kerk

Een sterk verkorte versie van onze geschiedenis als gemeente.
Bron:De Gereformeerde kerk te Bolnes  1878- 1978, opgesteld door F.T. Bos, oud-predikant van onze gemeente. Dit boekje is geschreven bij het honderdjarig bestaan van onze kerk. 

De Protestantse Gemeente te Bolnes staat bij de regering bekend onder nummer 581. In de landelijke administratie staat zij bekend onder nummer 5631.0 

10 december 1878 
Er werd in Bolnes een Christelijk Gereformeerde kerk geïnstitueerd.

Wat ging daar aan vooraf:
Christelijk Gereformeerden uit het land, die hier kwamen wonen, sloten zich aan bij de Christelijk Gereformeerde Gemeente te Katendrecht. Een deel van deze groep kwam ook in Bolnes bij elkaar. In 1877 krijgt deze groep een steeds vastere vorm, wanneer er officiële kerkdiensten belegd worden door de kerkenraad van Katendrecht, mede met het oog op evangelisatiearbeid in dit gebied. Deze diensten worden gehouden in een van twee tot één samengevoegde arbeiderswoning.

Woensdag 1 juli vindt de eerste officiële bijeenkomst plaats. Al snel daarna wil men zelfstandig verder gaan. Op de Classisvergadering van 26 november 1878 vertellen 3 broeders uit Bolnes “ dat er te Bolnes 14 manslidmaten en 60 tot 70 zielen tot de gemeente behooren; dat er een goeden opkomst is tot den openbaren godsdienst, en dat het de algemeene begeerte is eene gemeente te worden.”

De vergadering geeft hierop zijn toestemming.Op 10 december 1878 vindt de officiële instituering plaats. In het begin werd de dienst voorgegaan door predikanten van elders en oefenaars.

Op 18 maart 1883 doet ds. A. van der Zande uit Westbroek zijn intree. Vanwege groei van de gemeente wordt er in 1880 besloten tot bouw van een pastorie en kerk.Midden 1883 wordt de kerk in gebruik genomen en zal tot 1960 dienst doen.Er waren in de begintijd op zondag 2 diensten en, alleen in de wintermaanden, ook op woensdagavond. Totdat er in 1889 een orgel kwam werd er tijdens de diensten gebruik gemaakt van een voorzanger. Deze was o.a. ook preeklezer, deze functie werd in 1898 overgenomen door de ouderlingen. In de eerste jaren na de instituering worden er verschillende verenigingen opgericht:

1884 een hulpvereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs te Bolnes.
1885 een bewaar- en handwerkschool. 
1890 een christelijke lagere school, de bewaar- en handwerkschool wordt opgeheven. 
In 1892 krijgt onze kerk haar huidige naam: Gereformeerde kerk te Bolnes en moeten haar grenzen bepaald worden. De kerkenraad stelt aan de classis van Dordrecht voor:” vanaf de steene paal van ijsselmonden tot de 13 huizen alzo gema(akt) te Slikkerveer”, d.w.z. vanaf de burgerlijke grens met IJsselmonde tot waar nu de Elektrostraat is. Eind 1894 is deze grens dan ook definitief zo vastgesteld. 

In 1903 wordt er 7 meter aan de voorkant van de kerk aangebouwd. Tijdens de bouw worden de diensten gehouden in ‘ Volksbelang’ aan de Beneden Rijweg, vlakbij de Donckselaan. Na 1944 hebben de Vrijgemaakten daar nog enige tijd gekerkt. De gevelsteen, die nu hangt in de hal van ons huidige kerkgebouw, wordt opnieuw ingemetseld. Het jaar 1883 is vervangen voor 1883-1903. Het aantal gemeenteleden wisselt erg in deze tijd, oorzaak daarvan is de opkomende scheepsbouw en/of het verplaatsen van scheepswerven, waardoor gezinnen meeverhuizen. 
In 1898 wordt de commissie van administratie ( beheer) ingesteld, om de kerkenraad die veel werkzaamheden heeft te ontlasten, vanaf 1908 wordt de vrijwillige bijdrage ( VVB) ingevoerd. Pas vanaf 1920 wordt de vrijwillige bijdrage gerelateerd aan het geschatte inkomen.  

In 1925 vindt de instituering van de kerk te Slikkerveer plaats. Dit alles verliep niet zonder slag of stoot. Nu Slikkerveer een eigen kerkgebouw heeft verlaat een aantal leden de kerk van Bolnes en daalt de VVB met 11%. Door het wijzigen van de grenzen met IJsselmonde in 1927 zorgt ervoor dat de financiële situatie rooskleuriger wordt.
In 1927 wordt er een evangelisatiecommissie in het leven geroepen om te gaan evangeliseren in Bolnes, dit om  het ledenverlies aan Slikkerveer te compenseren met nieuwe leden in Bolnes. Vanaf 1929 worden er regelmatig evangelisatiesamenkomsten gehouden, veelal in de schaftlokalen van Boele en Pot.  

Het halve eeuwfeest wordt later gevierd, er wordt gewacht tot het nieuwe orgel gereed is. Op woensdag 6 maart 1929 wordt het 50-jarig bestaan van de kerk herdacht. Vanwege de aanschaf van het orgel en de aankoop van twee huisjes, die verbouwd zullen worden tot een kosterswoning, ontstaan er financiële problemen. Om deze kosten op te vangen wordt er onder andere nu ook VVB gevraagd van inwonende belijdende leden. Het verjaardagsfonds, een dankoffer, is een andere maatregel die getroffen werd. Dit verjaardagfonds wordt nog steeds in ere gehouden. 
Eerst in  1928 en later in 1935 wordt er al gewerkt met de ‘kerktelefoon’, in diezelfde tijd zijn er ook gemeenteleden die bereidt zijn gemeenteleden per auto naar de kerk te brengen! 

Verenigingsleven en clubwerk.
In 1899 wordt de jongelingsvereniging ‘ Filologos’ opgericht, wordt weer opgeheven en in 1900 weer opnieuw opgericht. De meisjesvereniging ‘ Maria’ bestaat inmiddels ook. Er is ook een zangvereniging, waarvan niet bekend is wanneer zij is opgericht. In 1907 wordt, na verschillende malen zonder succes, een knapenvereniging opgericht. Met het aanstellen van een jeugdouderling in 1920 werd er een jongedochtersvereniging opgericht ‘ Naomi’. De bestaande jongedochtersvereniging ‘ Maria’ wordt voortaan als naaivereniging aangeduid. Drie jaar later wordt de meisjesclub ‘ Ruth’ opgericht. Het clubwerk begint in 1935, ter wille van een goede coördinatie wordt er een jeugdcommissie opgericht. Een nieuw zangkoor wordt opgericht in 1940, het eerdere koor werd opgeheven omdat er te weinig zangers over waren gebleven. 
Op het moment van uitgeven van het boekje waar onze geschiedenis in staat heeft het kerkkoor een groot aantal leden. Zingen is het hoofddoel, maar daarnaast is het koor ook een middel (geweest) om als nieuw ingekomenen je eerste contacten binnen de gemeente te leggen.  

De meisjesvereniging ‘ Naomi’ en de jongelingsvereniging ‘ Filologos’ gaan samen op in de G.J.V. ‘ Filologos’. Deze vereniging onderhoudt nauwe contacten met de hervormde jeugdvereniging. Zij gaan in 1969 samen op in  ‘t Anker’, deze soos wordt gehouden in een ruimte in de Gereformeerde kerk. Helaas heeft deze sociëteit  niet lang bestaan, evenals Cosa Nostra een andere sociëteit, de ruimte waar de bijeenkomsten worden gehouden is niet zo geschikt. Ook de aanwas van de jeugd werd steeds kleiner, omdat er minder kinderen geboren werden in de tijd tussen 1955 en 1960. Het clubwerk draait goed, vanaf 1972 waren er twee clubs: één voor jeugd vanaf 6 jaar tot 8 jaar en één voor jeugd van 9 tot 11 jaar. In 1984 gaan de kinderen voor het eerst op kamp als afsluiting van het seizoen. Op dit moment, 2015, wordt er nog steeds jaarlijks een kamp georganiseerd. 

De oorlogstijd.
Op zondag 12 mei 1940, Pinksteren, wordt er gebeden voor de gemeenteleden die op het oorlogsveld waren. Slecht één gemeentelid ‘sneuvelde op het veld van eer’. In 1942 worden jeugdverenigingen verboden, dit verbod werd opgelost door in kleine groepjes bij elkaar te komen. In 1944 is de consistoriekamer een tijdlang door de Duitsers gevorderd geweest. Op 31 oktober wordt er samen met de Hervormde Kerk een bijzondere gebedsdienst gehouden voor de nood der tijden.. In het vervolg werden deze diensten elke week gehouden. Het opgerichte comité Winterhulp zorgt ervoor dat arme gezinnen in Ridderkerk een kerstgave krijgen. De vreugde bij de bevrijding op 5 mei slaat al snel om in verdriet, wanneer er op 8 mei, op de Donckselaan acht mensen vermoord worden door de Duitsers. Vier van hen zijn gemeenteleden van onze kerk. De eerste periode na de oorlog wordt gekenmerkt door pogingen tot wederopbouw en herstel. Langzaamaan starten ook de verschillende verenigingen weer met hun bijeenkomsten. 
In 1946 treedt ds. Lonkhuizen in, van 1948 tot voorjaar 1950 verleent de kerkenraad hem buitengewoon verlof om in onder de militairen in Indië als legerpredikant te gaan werken. Zijn gezin blijft in Bolnes wonen. Tijdens zijn  afwezigheid gaan predikanten uit de omgeving van Ridderkerk bij toerbeurt voor.

Het dorp Bolnes groeit behoorlijk. Eind jaren vijftig wordt er flink gebouwd tussen de Boezem en de la Reijstraat. Onze gemeente groeit langzaam naar de 546 leden. Vanwege de groei organiseert men wijkavonden en contactavonden voor nieuw ingekomenen. Een grote verandering was dat vanaf 1953 ook zusters mochten deelnemen aan de verkiezingen. Om toch nog enig onderscheid te maken stelt de kerkenraad dat de broeders kiesplicht hebben en de zusters kiesrecht. De eerste maal maken 12 zusters gebruik van hun kiesrecht. 

De eredienst verandert langzaamaan. Er wordt gebruik gemaakt van de Nieuwe Vertaling ( van 1952) en geleidelijk wordt het ritmisch zingen van de psalmen ingevoerd. In 1954 wordt er besloten dat ook de broeders tijdens het gebed mogen blijven zitten. Vanaf 1955 wordt er voor de dienst gezongen uit’ Stemmen des Heils’. Dat Bolnes een betrokken gemeente is blijkt uit het volgende: De collecte na de watersnoodramp heeft een opbrengst van 2000 gulden, terwijl een gewone collecte 50 gulden opbrengt. Eén van de redenen zou kunnen zijn dat de storm ook hier niet onopgemerkt voorbij is gegaan. Tijdens de storm is er water over de dijk gekomen en een tijdlang is de kerk en pastorie omringt geweest door water en de consistorie onderliep. 

De diakenen van de Gereformeerde kerken in Ridderkerk besluiten tot het oprichten van de Stichting Maatschappelijk Werk, vanuit de overheid kan er aanspraak worden gemaakt op subsidie hiervoor. Er wordt een maatschappelijk werkster in dienst genomen. Om clubwerk onder de buitenkerkelijke jeugd te kunnen doen richten de Gereformeerde kerken van Bolnes, Slikkerveer en Ridderkerk de stichting Jeugdhaven op. Eind jaren vijftig kan, met subsidiegelden, een vaste kracht worden ingehuurd om het clubwerk te begeleiden.  

In 1960 vindt een grote verandering plaats, er wordt een nieuw kerkgebouw betrokken, aan de Pretoriusstraat 56. Al in de jaren dertig wordt er gesproken over de noodzaak van nieuwbouw op de langere termijn gesproken. Acht jaar voor de ingebruikname van het nieuwe kerkgebouw wordt er al grond gereserveerd voor nieuwbouw. Mede omdat toen al bekend was dat het gebied, rondom de plaats waar de kerk nu staat, industriegebied zal worden. Vanwege de bouw gaat de VVB fors omhoog. De oude kerk wordt voorlopig nog verhuurd aan de stichting Jeugdhaven. De oude pastorie blijft nog in gebruik als pastorie. 
Na 1960 verandert Bolnes drastisch, de oude dorpskern langs de dijk is bijna verdwenen. De plaats van de oude kerk en pastorie is ingenomen door een oprit naar de dijk. Het ledental van onze gemeente staat een paar jaar later op 700. De Rotterdamse wijk de Beverwaard ligt tegen Bolnes aan, daar worden huizen gebouwd. Dat zal voor de kerk van Bolnes gevolgen hebben, een deel van de wijk de Beverwaard valt kerkelijk onder Bolnes.
Er wordt vooruit gedacht,  een advies om de nevenruimtes uit te breiden wordt nog even in de koelkast gezet. In die tijd gaat het ledental weer achteruit, mede door veel verhuizingen. 15 jaar na de bouw van de nieuwe kerk start men met het aanbouwen van enkele ruimtes, een reden hiervoor is dat er voor de wijk Beverwaard meer nieuwbouwplannen zijn ontwikkeld. 

Ook binnen de kerk verandert het nodige. Er wordt gezongen uit de 119 Gezangen, later komt er de nieuwe psalmberijming bij en tenslotte in 2013 het nieuwe Liedboek. Ook het aantal keren per jaar dat het Avondmaal gevierd wordt wordt verhoogd naar zes keer per jaar. Het orgel, dat veel gebreken gaat vertonen, wordt vervangen door een elektronisch orgel, een Ahlhorn C 33. Vanaf 25 november 1986 is het huidige orgel een 2-klavier mechanisch pijporgel met vrij pedaal. Het heeft 11 registers. Oorspronkelijk is het gebouwd door de firma Reijl te Heerde. Het is verbeterd en vernieuwd ten behoeve van onze kerk door de firma G.J. Elbertse te Soest.  
Opnieuw wordt er een kerktelefoon aangelegd ten behoeve van gemeenteleden die niet meer de kerkdienst kunnen komen bezoeken. Zij worden ook in de gelegenheid gesteld om thuis Avondmaal te vieren. Tijdens de Avondmaalsdiensten komt er een kerkenraadslid bij hen aan huis. Nieuw in die tijd, we spreken nu over 1972, is de aandacht voor de kinderen in de kerk. Er zijn veel jonge gezinnen komen wonen in Bolnes, voor de kinderen worden er kindernevendiensten ingesteld. Tijdens de preek wordt aan hen een, zelfde als in de kerkzaal maar aangepast verhaal vertelt in één van de nevenruimtes.

De eerste vrouwelijke ambtsdrager wordt in 1976 bevestigd. De Vrouwen Hulpdienst brengt bezoeken aan nieuw ingekomenen, oudere gemeenteleden en bij bijzondere gelegenheden. De gemeente wordt opgedeeld in wijken, in elke wijk werkt een ouderling, een diaken en wijkdames (nu wijkmedewerkers), zij bespreken met elkaar wat er in hun wijk leeft en gebeurt. Door invoering van de Algemene Bijstandswet verandert het werk van de diaconie, er komt meer ruimte voor het werelddiakonaat. De Avondsmaalcollectes worden niet langer voor de kerk bestemd, maar voor het werelddiakonaat.  

Tot zover een sterk verkorte versie van de geschiedenis.

Na 1978 is de geschiedenis niet stil blijven staan. De kerk is een levend orgaan, dat mee mag en moet bewegen op wat er binnen en buiten haar muren gebeurt. Wat er nu allemaal in onze kerk gebeurt kunt u lezen op andere pagina’s van deze website.

Op de website Gereformeerde Kerken.info is een historisch overzicht verschenen over onze kerk. https://gereformeerdekerken.info/2017/08/29/van-katendrecht-naar-bolnes/

Predikanten die onze gemeente gediend hebben: 

Ds. A. v.d. Zanden, 11 maart 1883 - 22 november 1885
Ds. A. Mulder, 21 november 1886 - 6 november  1892
Ds. C. Steketee, 30 april 1893 - 26 november 1899
Ds. C. Lindeboom, 7 oktober 1900 - 25 juni 1905
Ds. E. Schouten, 24 februari 1907 - 29 september 1912
Ds. W.E. van Duin, 6 april 1913 - 17 december 1916
Ds. H. Koffijberg, 1 juni 919 - 4 maart 1925  
Ds. J.A. Schep, 24 oktober 1926 - 5 mei 1929
Ds. M van Wijk, 2 februari 1930 - 14 augustus 1932
Ds. H. Volten, 16 februari 1933 - 10 mei 1936
Ds. D. Warnink, 22 november 1936  - 16 juli 1946
Ds. D.C. van Lonkhuizen, 26 november 1946  - 13 december 1956
Ds. Th. Vollenhoven, 15 juni 1957 - 1 september 1960
Ds. W.L. Mulder, 17 september 1961 - 31 januari 1966
Ds. A.J.L. Hoogkamer, 11 september 1966 - 1 december 1973
Dr. F.T. Bos, 2 februari 1975 - 1 september 1979   
Ds. C. Versteeg, 9 augustus 1980 - 30 april 2004
Ds. E.J.S. den Breejen, 7 februari 2005 - 1 juli 2007
Ds. J. van der Neut, 13 januari 2008  -  heden